قديمی ترين ماخذی که نام کرج در آن به ميان آمده کتاب نزهت القلوب به سال 740 (ه . ق ) توسط حمداله موستوفی تاليف شده و در اين کتاب نام کرج در ضمن ولايات عراق عجم از توابع طالقان آمده .

در باره نام کرج و وجه تسميه آن روايات مختلفی وجود دارد . بهترين نظر طبق مستندات تاريخی که از گويش و زبان محلی بر ميايدکرج به زبان تاتی از لغت کاوک يا کاواک ماخوذ است و به معنی ميان تهی است و منظور شهری است که درميان تپه واقع شده .
روايت ديگر نام کرج را ماخوذ از کلمه کو ه رج به معنی محلی که کوههای رديف شده دارد ميداند.
و مورد ديگری که به آن اشاره شده نام کرج را منتج از واژه اکراج به معنی بانگ و فرياد می داند . که با سابقه باستانی اين شهر ارتباط پيدا ميکند . زيرا در تپه آتشگاه و کوههای مراد تپه و کلاک و قلعه دختر شهرستانک در ايام باستان برای خبر رساندن و ديده بانی آتش می افروختند و بدين وسيله مردم را از هجوم يا حمله دشمنان با خبر می ساختند .
خلاصه معانی مختلف از کرج در فرهنگها موجود است که از جمله آنها ميتوان از ( چاک ؛ شکاف ؛ تراشه ؛ قاچ ؛ کوهپايه ؛ لنج يا قايق های بزرگ ؛ نام گياهی در منطقه ؛ دماغه کوه ؛ مبارز جنگجو ) را ميتوان اشاره کرد.

در مجموع کرج طبق منابع و آثار باستانی منطقه ريشه های تاريخی و رِيشه باستانی و کهن دارد و در گذشته دهستانی بوده با آب و هوای مطبوع درميان باغات سر سبز و درختان ميوه و رود خانه ای پر آب که اين وضعيت تا اواسط دوره پهلوی ادامه داشته است و از آن زمان بافت سنتی کرج دچار تغيير و تحول چشمگيری می شود.

---